Afrika’da elektrikli araç denildiğinde akla ilk gelen ülkeler genellikle Güney Afrika veya Fas oluyor. Ancak Doğu Afrika’da, Kenya’da sessiz ama dikkat çekici bir dönüşüm yaşanıyor. Uzun yıllardır ikinci el ve yaşlı içten yanmalı araçların hakim olduğu ülkede, yerli üretim elektrikli araç fikri ilk kez bu kadar ciddi şekilde gündeme gelmiş durumda. Bu dönüşümün merkezinde ise TAD Motors bulunuyor.
Kenya’nın Otomotiv Gerçeği: İthal ve Yaşlı Araçlar
Kenya’daki araç parkının büyük bölümü yurt dışından ithal ediliyor. Ülkede kullanılan otomobillerin yüzde 90’dan fazlası, çoğunlukla Japonya’dan gelen, yaşı ilerlemiş içten yanmalı modellerden oluşuyor. Bu durum hem çevresel hem de ekonomik sorunları beraberinde getiriyor. Yakıt maliyetleri, bakım giderleri ve artan emisyonlar, özellikle büyük şehirlerde ciddi bir yük oluşturuyor.
Yıllar boyunca yerli üretim girişimleri yapılsa da kalıcı bir başarı sağlanamadı. 1980’lerde devlet destekli Nyayo markası üretime geçemedi, 2000’li yıllarda dikkat çeken Mobius Motors ise ucuz ithal araçlarla rekabet edemeyerek faaliyetlerini sonlandırdı. Bu geçmiş, yeni girişimler için hem ders hem de büyük bir soru işareti anlamına geliyor.
TAD Motors’un Hikayesi ve Arkasındaki İsim
TAD Motors’un kurucusu Tadesse Tessema, otomotiv dünyasına yabancı bir isim değil. Etiyopya doğumlu mühendis, kariyerinin büyük bölümünü Avrupa’da geçirdi ve Hollanda’da ilk hibrit otobüs projelerinde yer aldı. Daha sonra Etiyopya’da bir otomobil montaj tesisi kurarak Afrika’da üretim deneyimi kazandı.
Kenya’daki hedefi ise oldukça net: yerel ihtiyaçlara uygun, sade ve ulaşılabilir elektrikli araçlar üretmek. Şirketin pazarlama ekibinde yer alan Brian Arasa için bu proje, çocukluk hayalinin somut bir karşılığı. Kenya’da üretilen bir otomobil fikri, uzun yıllar ulaşılması imkansız bir hedef olarak görülüyordu.
Ulaşılabilir Fiyat Stratejisi
TAD Motors’u benzer girişimlerden ayıran en önemli unsur fiyat politikası. Şirket, elektrikli araçlarını yaklaşık 10 bin dolar seviyesinde sunmayı hedefliyor. Bu rakam, Kenya’daki ikinci el ithal araçlarla neredeyse aynı düzeyde. Küresel pazarda bu fiyat seviyesinde sıfır bir elektrikli araç bulmak oldukça zor.
Bu düşük fiyatın arkasında ise bilinçli bir sadeleştirme stratejisi bulunuyor. TAD, gereksiz donanımlardan ve büyük bataryalardan kaçınarak maliyetleri aşağı çekiyor. Şirketin bakış açısına göre, Kenya’daki sürücülerin büyük çoğunluğu günlük kısa mesafelerde araç kullanıyor ve uzun menzile gerçek anlamda ihtiyaç duymuyor.
Kısa Menzil, Yerel Kullanım
TAD Motors’un en uygun fiyatlı modeli, tek şarjla yaklaşık 240 kilometre menzil sunuyor. Bu değer, küresel pazardaki birçok elektrikli araçtan düşük olsa da Kenya koşulları için yeterli kabul ediliyor. Yapılan saha araştırmalarına göre ülkede ortalama bir sürücü günde 50 ila 70 kilometre yol yapıyor.
Batarya kapasitesinin sınırlı tutulması, maliyetleri düşürürken aracın şehir içi kullanımda verimli olmasını sağlıyor. TAD’a göre elektrikli araçları pahalı hale getiren en büyük unsur batarya olduğu için bu noktada yapılan tercih kritik bir rol oynuyor.
Şarj Altyapısı En Büyük Soru İşareti
Elektrikli araç dönüşümünün önündeki en büyük engel ise şarj altyapısı. Kenya genelinde kamusal şarj istasyonu sayısı oldukça sınırlı. Hükümetin 2030 yılına kadar 10 bin şarj noktası hedefi bulunsa da mevcut tablo bu hedefin kısa vadede zor olduğunu gösteriyor.
Buna ek olarak, ülkede elektrik şebekesinin istikrarı da önemli bir sorun. Sık yaşanan kesintiler, elektrikli araç kullanımına yönelik soru işaretlerini artırıyor. Ancak uzmanlara göre bu durum tek taraflı değil. Elektrikli araç sayısının artması, altyapı yatırımlarını da beraberinde getirebilir.
Mart Ayında Üretim Başlıyor
TAD Motors, Nairobi yakınlarında kurduğu montaj tesisinde seri üretime geçmeye hazırlanıyor. İlk hedef, mart ayında filo üretimine başlamak. Tam kapasiteye ulaşıldığında yıllık yaklaşık 3 bin araç üretilmesi planlanıyor. Bu rakam, Kenya ölçeğinde küçük gibi görünse de yerli elektrikli araç üretimi için önemli bir başlangıç olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlar, projenin başarısının yalnızca TAD Motors için değil, Kenya’daki tüm otomotiv ekosistemi için belirleyici olacağını vurguluyor. Ulaşılabilir fiyat, yerel üretim ve gerçek kullanım alışkanlıklarına odaklanan bu yaklaşım, Afrika’da elektrikli araç algısını kökten değiştirebilir.
Kaynak: https://theworld.org/stories/2026/01/21/in-kenya-theres-a-quiet-push-for-an-electric-car-revolution
