Afrika’da otomotiv pazarında dengeleri değiştiren radikal bir karar alındı. Doğu Afrika’nın en kalabalık ülkelerinden biri olan Etiyopya, benzinli ve dizel araç ithalatını yasaklayarak yönünü tamamen elektrikli araçlara çevirdi. Üstelik bu adım yalnızca çevre hassasiyetiyle değil, ekonomik zorunluluklarla da şekillendi. Son iki yılda ülkedeki elektrikli araç oranının yüzde 1’in altından yaklaşık yüzde 6 seviyesine çıkması, alınan kararın kısa sürede somut sonuç verdiğini gösteriyor.
İçten Yanmalı Motorlu Araçlara Net Fren
2024 yılında yürürlüğe giren düzenleme ile fosil yakıtlı otomobillerin ithalatı tamamen durduruldu. Aynı dönemde elektrikli araçlara uygulanan gümrük vergileri ciddi şekilde düşürüldü. Tamamlanmış araçlarda vergi oranı yüzde 15’e çekilirken, parça ve yarı montajlı ürünlerde oran yüzde 5’e indirildi. Tamamen parça halinde getirilen ve ülkede monte edilen araçlarda ise vergi sıfırlandı.
Bu karar, yıllardır devlet bütçesine yük olan akaryakıt sübvansiyonlarını azaltmayı hedefliyor. Ülke, akaryakıtı dışarıdan ithal ettiği için küresel fiyat dalgalanmalarından doğrudan etkileniyor. Elektrikli araçlara geçiş ise yerli elektrik üretiminin daha verimli kullanılmasını sağlıyor.
Ucuz Elektrik, Güçlü Altyapı
Etiyopya’nın elini güçlendiren en önemli unsur ise enerji yatırımları. 2025 yılında tamamlanan Grand Ethiopian Renaissance Dam, 5.150 megavat üretim kapasitesiyle ülkenin elektrik arzında önemli bir fazlalık oluşturdu. Rüzgar ve güneş santralleriyle desteklenen bu kapasite, komşu ülkelere elektrik ihracatının da önünü açtı.
Konutlara sağlanan elektrik birim fiyatı yaklaşık 0,10 dolar seviyesinde. Bu rakam, bölge ortalamasının altında. Elektrikli araç sahipleri için bu durum, kullanım maliyetinin benzinli modellere kıyasla belirgin şekilde düşük olmasını sağlıyor.
Pazar Dengesi Değişti
Yüksek ithalat vergileri nedeniyle ülkede uzun yıllar boyunca yeni otomobil sahibi olmak zor bir süreçti. Araç parkının büyük bölümü ikinci ve üçüncü el ithal otomobillerden oluşuyordu. Ancak yeni düzenleme sonrası tablo tersine döndü.
Çinli üreticilerin uygun fiyatlı modelleri pazarda hızla yaygınlaştı. Özellikle BYD ve Chang’an gibi markalar, uygun maliyetli elektrikli araç seçenekleriyle öne çıktı.
Başkent Addis Ababa’daki showroomlarda satılan bazı elektrikli modellerin fiyatı 23.000 dolar seviyesinde. İlginç olan ise bu rakamın, daha önce ithal edilen ikinci el benzinli araçlarla benzer hatta bazı durumlarda daha düşük olması.
Yerel Montaj Hamlesi
Elektrikli araç dönüşümü yalnızca ithalatla sınırlı kalmadı. Ülkede şu anda 17 farklı elektrikli araç montaj tesisi faaliyet gösteriyor. Hedef, 2030 yılına kadar bu sayıyı 60’a çıkarmak.
Özellikle şehir içi taşımacılıkta kullanılan minibüs ve otobüslerin elektrikli versiyonları yerel montaj hatlarında üretiliyor. Belediyeler, toplu taşımada elektrikli araç alımlarını artırarak bu dönüşüme destek veriyor.
Şarj Altyapısında Hızlı Büyüme
Elektrikli araç satışındaki artışa paralel olarak şarj altyapısı da genişliyor. Hükümet, akaryakıt istasyonları ve otomobil bayilerine şarj ünitesi kurma zorunluluğu getirdi. Şu ana kadar yaklaşık 500 şarj noktası devreye alındı.
Bununla birlikte hızlı şarj istasyonu sayısı henüz sınırlı. Çoğu istasyonda tam dolum süresi 4 ila 6 saat arasında değişiyor. Yeni yatırımlarla bu sürenin azaltılması hedefleniyor.
Hedef 500 Bin Elektrikli Araç
Etiyopya yönetimi, 2032 yılına kadar trafikteki elektrikli araç sayısını 500 bin adede çıkarmayı planlıyor. Bu hedef, ülkenin ulaşım stratejisinde elektrikli araçların artık merkezde olduğunu gösteriyor.
Elektrikli araç dönüşümünün arkasındaki ana motivasyon enerji bağımsızlığı. Yakıt ithalatına bağımlılığı azaltmak isteyen ülke, yerli elektrik üretimini ulaşım sektöründe değerlendirmek istiyor.
Küresel ölçekte elektrikli araç dönüşümü hız kazanırken, Etiyopya’nın attığı bu radikal adım özellikle gelişmekte olan ülkeler için dikkat çekici bir örnek oluşturuyor.
Kaynak: https://www.bloomberg.com/news/features/2026-02-18/ethiopia-ev-boom-sparked-by-ice-car-import-ban
