Yoksul Bir Ülke Elektrikli Araç Devrimini Nasıl Başlattı?

Etiyopya, dünyanın en yoksul ülkelerinden biri olmasına rağmen otomotivde zengin ülkelerin ertelediği bir adım attı. 2024’te yeni benzinli ve dizel araç ithalatını yasaklayarak elektrikliye geçişi hızlandırdı.

Karar, yollardaki mevcut içten yanmalı motorlu araçların trafikten men edildiği anlamına gelmiyor. Yasak, 2024’ten itibaren yeni benzinli ve dizel araç girişini durdururken mevcut araçların kullanımına izin veriyor.

Hamlenin arkasında çevre politikası kadar ekonomi de var. Etiyopya, petrol ithalatına yılda 5 milyar dolara kadar harcarken döviz ihtiyacını azaltıp enerji güvenliğini artırmak istiyor.

 

Etiyopya

Petrol Faturası Elektrikli Araçlara Yöneltti

Yüksek yakıt harcamalarını finanse etmekte zorlanan ülke, 2023’te borç ödemesinde temerrüde düştü ve Uluslararası Para Fonu’ndan 3,4 milyar dolarlık destek aldı. Başkent Addis Ababa’da benzin istasyonlarının önünde saatler, hatta günler süren kuyruklar oluşması sürücüleri alternatif arayışına itti.

Hükümet verilerine göre ülkedeki elektrikli araç sayısı 2022’de 7 bin seviyesindeyken 2025’te 100 bini aştı. Addis Ababa’da 2024 yılında yeni tescil edilen otomobillerin yüzde 60’tan fazlasının elektrikli olduğu bildiriliyor. Elektrikli araçların ülkenin toplam taşıt parkındaki payı yaklaşık yüzde 6’ya ulaşırken küresel ortalama yüzde 4 seviyesinde kalıyor.

 

Etiyopya

Nil Nehri Elektrikli Dönüşümün Enerjisini Sağlıyor

Etiyopya’nın en önemli avantajı, elektrik üretiminde petrol ve doğal gaza bağımlı olmaması. Ülkede üretilen elektriğin yüzde 99’u temiz kaynaklardan, yüzde 96’sı ise hidroelektrik santrallerinden geliyor.

Büyük Etiyopya Rönesans Barajı, bu dönüşümün merkezinde yer alıyor. 14 yılda ve 5 milyar dolarlık yatırımla tamamlanan tesis, yaklaşık 5 bin megavat kapasitesiyle Afrika’nın en büyük hidroelektrik santrali konumunda.

Elektriğin kilovatsaat başına ortalama 10 sent olması, elektrikli araçların kullanım maliyetini düşük tutuyor. Ancak nüfusun yalnızca yaklaşık yüzde 55’inin elektriğe erişebilmesi ve sık yaşanan kesintiler, bu avantajın herkese ulaşmasını engelliyor.

Yasak yürürlüğe girdiğinde ülkede halka açık şarj istasyonu sayısı yok denecek kadar azdı. Sürücülerin araçlarını evde şarj etmesiyle başlayan süreçte istasyon ağı sonradan büyüdü ve yaklaşık 200 noktaya ulaştı.

 

Etiyopya

Çinli Markalar Araçları Getiriyor, Etiyopyalı İşçiler Birleştiriyor

Etiyopya henüz kendi otomobilini geliştirecek sanayi altyapısına sahip değil. Bayilerde satılan elektrikli araçların büyük bölümü Çin’den, ağırlıklı olarak Çinli markalardan ithal ediliyor.

Hükümet, yerel montajı teşvik etmek için gümrük vergilerini araçların geliş biçimine göre farklılaştırdı. Tamamlanmış araç ithalatında yaklaşık yüzde 15 vergi uygulanırken yarı monte edilmiş setlerde oran yüzde 5’e düşüyor, parçalar halinde getirilen ve ülkede birleştirilen araçlarda ise vergi sıfırlanıyor.

Yaklaşık 17 elektrikli araç montaj şirketine lisans verilmesine rağmen üretime başlayan şirket sayısı şimdilik bir. BKG Manufacturing, Çinli Nanjing Golden Dragon’dan aldığı parçalarla toplu taşımada kullanılan minibüsleri birleştiriyor ve üretim süreçlerini yerel çalışanlara devretmiş durumda.

Fabrikanın günlük üretimi yaklaşık bir araçla sınırlı olsa da şirket, 2027’de binek otomobil montajına başlamayı planladığı yeni bir tesis üzerinde çalışıyor. Etiyopya’nın 2033 hedefi 500 bin elektrikli araca ve 2 binden fazla şarj istasyonuna ulaşmak.

 

Etiyopya

Dönüşümün Önündeki En Büyük Engel Araç Fiyatı

Elektrikli araçların kullanım maliyeti düşük olsa da satın alma bedeli, tüketicilerin büyük bölümü için erişilebilir değil. BYD Seagull gibi küçük bir elektrikli otomobil yaklaşık 23 bin dolara satılırken kişi başına yıllık gelir bin doların altında kalıyor.

Bu tablo, elektrikli araç payının yükselmesiyle otomobil sahipliğinin yaygınlaşmasının aynı anlama gelmediğini gösteriyor. Etiyopya’da her bin kişiden yalnızca 13’ü otomobil sahibiyken Afrika ortalaması 73 seviyesinde bulunuyor.

Tigray bölgesinde Eylül 2026’da yeniden başlayan çatışmalar ve komşu ülkelerle yaşanan gerilimler, yatırım ve üretim planlarında belirsizlik yaratıyor. Petrol fiyatlarındaki sert yükseliş geçişi cazip hale getirse de ekonomik ve siyasi istikrar sağlanmadan sanayi hedeflerine ulaşmak kolay görünmüyor.

Etiyopya, 2027’de Addis Ababa’da düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi’nde gelişmekte olan bir ülkenin elektrikli araç dönüşümünü nasıl hızlandırabileceğini göstermeyi hedefliyor. Bu deneyimin başka ülkelere örnek olması ise ucuz elektriğin yanı sıra güvenilir şebekeye, uygun fiyatlı araçlara ve sürdürülebilir yerel üretime bağlı.

Kaynak: https://www.youtube.com/watch?v=aa2VfXs3qY0

arabalar.com.tr’yi ekleyerek sadece birkaç saniyede destek olabilirsin.