Yeni otomobillerde büyüyen ekranlar, kabini daha modern gösterse de sürüş sırasında dikkat dağınıklığı sorununu çözmek yerine büyütebiliyor. 2026 yılında gerçekleştirilen kapsamlı bir sürücü arayüzü testinde, temel işlemleri tamamlamak için kat edilen ortalama mesafe 2022’deki 756 metreden 813 metreye yükseldi.
Testte sürücüler, 110 km/s hızla ilerlerken klima sıcaklığını değiştirme, koltuk ısıtmayı ve buğu çözmeyi açma, radyo kanalını değiştirme, yol bilgisayarını sıfırlama ve gösterge aydınlatmasını azaltma gibi günlük işlemleri gerçekleştirdi. Sürücülerin sistemlere önceden alışmasına izin verilmesine rağmen sonuçlar, temel araç fonksiyonlarının kullanımında geçen sürenin arttığını ortaya koydu.
813 Metrelik Dikkat Kayıbı
2022 ile 2026 sonuçları arasındaki fark ilk bakışta yalnızca 57 metre gibi görünebilir. Ancak otoyol hızlarında bu mesafe, sürücünün gözünü ve zihnini trafik yerine menüler, simgeler ve ekran ayarlarına yönelttiği birkaç saniyeye karşılık geliyor. Test verilerine göre aynı işlemleri tamamlamak için sürücüler yaklaşık iki saniye daha fazla zaman harcadı.
Üstelik otomobil üreticilerinin geçen dört yılda dijital kokpit teknolojisini geliştirmesi bekleniyordu. Ekranlar büyüdü, çözünürlükler yükseldi ve birçok modelde sürücünün görüş alanına daha yakın konumlandırıldı. Buna rağmen genel performansın gerilemesi, sorunun yalnızca ekran boyutuyla çözülemeyeceğini gösteriyor.
Volvo XC60 Ekranları Nasıl Daha Kullanışlı Hale Getirdi?
Testin en başarılı otomobili Volvo XC60 oldu. Modelde sık kullanılan işlevlere ulaşımı kolaylaştıran ve menü yapısını daha anlaşılır hale getiren ekran düzeni sayesinde görevler 485 metrede tamamlandı. Bu sonuç, çok sayıda fiziksel düğmenin bulunmadığı bir kokpitin de doğru tasarlandığında sürüş sırasında daha rahat kullanılabileceğine işaret ediyor.
Tesla Model Y de dikkat çekici bir sonuç elde etti. Klima, ayna ayarları ve vites seçimi gibi çok sayıda işlevin ekrana taşındığı otomobil, 2022 testindeki Model 3’e göre aynı işlemleri tamamlamak için gereken mesafeyi 100 metreden fazla azalttı. Buna karşın ekran üzerinden kontrol yaklaşımının hâlâ sürücünün dikkatini daha fazla bölme potansiyeli bulunuyor.
Test sırasında Skoda, ekran ile fiziksel kumandalar arasında güçlü bir kullanım dengesi kuran modellerden biri olarak öne çıkarken, Kia EV3’te ise ekranın direksiyon tarafından kısmen kapanması kullanım deneyimini olumsuz etkileyen ayrıntılardan biri oldu.
Fiziksel Tuşlar Da Tek Başına Çözüm Değil
Dokunmatik ekranların eleştirilmesi, geleneksel düğmelerin otomatik olarak daha güvenli olduğu anlamına gelmiyor. 2005 model Volvo V70, belirgin ve kolay hissedilen fiziksel düğmeleri sayesinde görevleri yalnızca 306 metrede tamamlayarak 2022 testinde çok güçlü bir sonuç elde etmişti.
Buna karşılık 2016 model Volvo V60, daha fazla işlevin küçük düğmelere ve karmaşık kumandalara dağıtılması nedeniyle aynı görevler için 863 metreye ihtiyaç duydu. Bu sonuç, fiziksel kontrol sayısının tek başına yeterli olmadığını, yerleşimin ve kullanım kolaylığının daha belirleyici olduğunu ortaya koyuyor.
Mercedes CLA da benzer bir sorunla karşılaştı. Markanın güncel MBUX sistemiyle donatılan modelde görevlerin tamamlanması 35 saniye sürdü; ayrıca ekranın otomobil kilidi açıldıktan sonra dokunmatik komutlara yanıt vermesi 19 saniyeyi buldu.
Büyük Ekran Yetmiyor, Doğru Tasarım Gerekiyor
Testin ortaya koyduğu temel sonuç, otomobillerde dokunmatik ekran kullanımının artık kalıcı hale geldiği ancak ekranların büyümesinin tek başına daha güvenli bir sürüş anlamına gelmediği yönünde. Sürücünün sık kullandığı fonksiyonlara birkaç dokunuşla ulaşabilmesi, menülerin hızlı açılması ve kumandaların görüş alanında bulunması doğrudan kullanım deneyimini etkiliyor.
Değerlendirmede ayrıca ekranların sürücüye olan uzaklığı, bakış açıları, farklı eldivenlerle kullanım ve sistemin otomobil çalıştırıldıktan sonra komutlara ne kadar sürede yanıt verdiği de ölçüldü. Görselde yer alan test fotoğrafları da özellikle kalın eldivenlerle yapılan denemelerde yalnızca Mercedes ve Volvo’nun komutlara yanıt verebildiğini gösteriyor.
Sonuç olarak geleceğin otomobillerinde tartışmanın yalnızca “ekran mı, tuş mu?” üzerinden yürütülmesi yeterli görünmüyor. Asıl belirleyici unsur, sürücünün gözünü yoldan mümkün olduğunca kısa süre ayırmasını sağlayan arayüz tasarımı olacak.
